زبان پارسی تنها مجموعهای از واژهها و جملهها نیست؛ گاهی به پلی تبدیل میشود که ملتها را از مرزهای جغرافیا عبور میدهد و در یک حافظه مشترک گرد میآورد. از بلخ تا بخارا، از هرات تا تهران و از سمرقند تا شیراز، قرنهاست که شاهنامه، شعر و ادب پارسی نه فقط روایتگر تاریخ، بلکه نگهبان هویت فرهنگی میلیونها انسان بودهاند.
در آستانه بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، پیام تازه رهبر انقلاب اسلامی ایران به همین مناسبت، اهمیت زبان پارسی را در نگاه رهبری جدید ایران نمایان می سازد؛ این پیام ضمن تاکید بر الهام گرفتن از شاهنامه برای انسجام داخلی این کشور، در لایهای گستردهتر، بر نقش زبان به عنوان رشته پیوند تمدنی و هویتی تأکید میکند. اگر از زاویه سیاست همگرایی فرهنگی میان پارسیزبانان به این پیام نگریسته شود، یکی از برجستهترین برداشتها آن است که زبان پارسی فراتر از یک ابزار ارتباطی معرفی میشود؛ سرمایهای تمدنی که میتواند ملتهای دارای حافظه مشترک تاریخی را در کنار هم قرار دهد.
در این نگاه، شاهنامه نیز صرفاً یک اثر ادبی کلاسیک دانسته نمیشود؛ بلکه به مثابه گنجینهای از مفاهیم انسانی، هویتی و فرهنگی معرفی میشود که هنوز توان سخن گفتن با نسلهای امروز را دارد. فردوسی قرنها پیش داستان پهلوانان را روایت کرد، اما آنچه از میان زمان عبور کرده، بیش از نام قهرمانان، روح پایداری، عزت و حفظ هویت بوده است.
برای مخاطبان پارسی زبان خارج از ایران نیز این بخش از پیام میتواند معنایی فراتر داشته باشد؛ زیرا زبان پارسی میراثی مشترک میان همه پارسیزبانان است. این زبان نه متعلق به مرزهای سیاسی امروز، بلکه متعلق به حوزهای بزرگ از فرهنگ و تمدن است که شاعران، نویسندگان و اندیشمندان بسیاری در شکلگیری آن سهم داشتهاند. از همین رو، تأکید بر پاسداری و توانمند شدن زبان پارسی میتواند به معنای تقویت یکی از مهمترین حلقههای اتصال فرهنگی میان ملتهای همزبان نیز تعبیر شود.
در سوی دیگر، پیام به مسئولیت اهل فرهنگ، ادب و هنر نیز اشاره میکند؛ مسئولیتی که یادآور نقش تاریخی فردوسی است. همانگونه که او بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی یک تمدن را در قالب شعر جاودانه ساخت، امروز نیز هنرمندان و نویسندگان به روایت رویدادها و تحولات عصر خود فراخوانده میشوند.
در ادامه، متن کامل پیام حضرت آیت الله سید محبتی حسینی خامنه ای را می خوانید:
بسمالله الرّحمن الرّحیم
زبان فارسی علاوه بر ابزار گفتار و نوشتار، قالب شناخت و رشته اتصال اندیشه و مرزهای هویتی ایرانیان را تشکیل می دهد. زبان و ادب فارسی یکی از بزرگترین ظرفیتها برای ترویج فرهنگ و تمدن غنی ایرانِ اسلامی در گستره جهانی است؛ و توصیه رهبر حکیم و شهیدمان اعلیالله مقامهالشریف به قدرتمند شدن زبان فارسی، چراغ راه اقتدارِ «تمدن ایرانی ـ اسلامی» میباشد.
ملت عزیز ایران در دفاع مقدس سوم نیز همچون دو جنگ تحمیلی قبلی ثابت کردند که داستانهای اسطورهای فردوسی، واقعیت زندگی و شخصیت قهرمانانه آنان بوده و مفاهیم انسانساز، سلحشورانه، و قرآنی شاهنامه، همهی اقوام و اقشار ایران را در حفظ هویت، اصالت و استقلال خود و مبارزه با «ضحّاکوَشانِ» متجاوز، همدل و همراه و همساز میکند. این حماسه حضور و دفاع و پیروزی، تکلیف بزرگی را بر دوش اهالی فرهنگ و ادب و هنر میگذارد تا همچون فردوسی برخیزند و بعثت هنرمندان را در امتداد بعثت مردم رقم زنند؛ فکر و قلم و زبان را با هنر درآمیزند و روایت خیزش عظیم ملت را در تاریخ، ماندگار کنند.
از سوی دیگر مقاومت غیورانه و پیروزی افتخارآمیز در برابر تهاجم دیوسیرتان و شیاطین جهان، ملت را برای پاسداری از استقلال تمدنی و مقابله با تهاجم زبانی، فرهنگی، و سبک زندگی امریکایی آمادهتر کرده است تا با ابتکار و نوآوریِ فعالان عرصه فرهنگی در جهت تأمین پدافند زبانی و گفتمانی و رشد و بالندگی کودکان، نوجوانان و جوانان، مراحل باقیمانده تا پیروزی نهایی را با استواری بیشتر بپیماید، بِعَونِ الله تعالی.
سیدمجتبی حسینی خامنهای
۲۵/اردیبهشت(ثور)/۱۴۰۵
